Αρχείο ετικέτας Ήθη

Το επάγγελμα του «Σαμαρά»

Ανατρέχοντας στα παλιότερα χρόνια και λόγω της ορεινής μορφολογίας του εδάφους, γνωρίζουμε πως η μεταφορά ανθρώπων και αντικειμένων γινόταν αποκλειστικά από ζώα και κυρίως τα γαϊδούρια και τα άλογα.

Για τη διευκόλυνση του ζώου αλλά και του αφεντικού υπήρχε ο σαμαράς ο οποίος έφτιαχνε τον κατάλληλο εξοπλισμό που απαιτούνταν για να προσφέρει το ζώο τις υπηρεσίες του.

Ο εξοπλισμός αυτός ήταν τα σαμάρι το οποίο έφτιαχνε από επεξεργασμένο ξύλο δέντρου. Το σκάλιζε και του έδινε το κατάλληλο σχήμα ώστε να χωρέσει στη ράχη του ζώου. Όλα τα υλικά έπρεπε να τα ετοιμάσει ο ίδιος  καθώς από το εμπόριο εκείνη την εποχή δεν μπορούσε να εξασφαλίσει όσα χρειαζόταν. Η διαδικασία είχε ως εξής:

Πρώτα έπρεπε να κόψει τα ξύλα. Κατάλληλο ξύλο ήταν από πλατάνι και από μουριά. Το φθινόπωρο ήταν η εποχή που έκοβαν τα ξύλα καθώς τότε τα δέντρα δεν είχαν πολλά ζουμιά και διατειρούνταν περισσότερο. Χρειάζονταν ίσια ξύλα για τα μπροστάρια και τις δόγες ενώ για τα πιστάρια έκοβαν ξύλα με καμπύλη.

Αφου ξεραίνονταν ακολουθούσε το «σκίσιμο» μια διαδικασία που γινόταν το χειμώνα.  Στη συνέχεια στερέωναν στη μεγκένη τα ξύλα όρθια για να τα σκίσουν. Ήταν μια διαδικασία που μπορούσε να γίνει από δυο άτομα. Λόγω του πάχους τους, πιο δύσκολα να σκιστούν ήταν τα μπροστάρια ενώ τα ξύλα για τις δόγες ήταν ευκολότερο να επεξεργαστούν κατά αυτόν τον τρόπο καθώς ήταν αρκετά πιο λεπτά.

Αυτή ήταν μια διαδικασία που απαιτούσε πολύ προσοχή και τέχνη καθώς έπρεπε τα φύλλα του ξύλου να έχουν τα ίδιο πάχος. Με την ολοκλήρωση της επεξεργασίας του ξύλου ακολουθούσε η κατασκευή του σαμαριού.

Η πρώτη ενέργεια του σαμαρά ήταν να πάρει τα μέτρα του ζώου για το οποίο έφτιαχνε το σαμάρι. Έπειτα ξεκινούσε με τα μπροστάρια τα οποία ήταν ευκολότερα να κατασκευαστούν από τα πιστάρια, τα οποία γίνοντα αμέσως μετά, καθώς απαιτούσε περισσότερη επεξεργασία και ακρίβεια. Μετά έφτιαχναν τις δόγες χρησιμοποιώντας ένα ζευγάρι ίσιες και ένα ζευγάρι με ελαφριά καμπύλη. Για να δώσον σχήμα στο ξύλο χρησιμοποιούσαν φωτιά για να το ζεστάνουν και με τη βοήθεια ενός σχοινιού το λύγιζαν. Τέλος άνοιγαν τρείς τρύπες στο μπροστάρι και στο πιστάρι για να τοποθετηθούν οι δόγες.

Μετά την κατασκευή του σαμαριού ακολουθούσε το τρίψιμο. Χρησιμοποιούσαν τρία διαφορετικά υλικά για να το τρίψουν. Αρχικά το ξυλοφάι, το γυαλί και τέλος το ψιλό γυαλόχαρτο. Τις δόγες τις είχαν ήδη τρίψει πριν την τοποθέτησή τους. Για να τοποθετήσουν όμως το σαμάρι στο ζώο έπρεπε να φτιάξουν και το στρώμα στο κάτω μέρος του σαμαριού. Αυτό το έφτιαχναν για να είναι μαλακό επάνω στην ράχη του ζώου και να μην το πληγώνει το ξύλο.

Το στρώμα το κατασκεύαζαν από ένα χοντρό μάλλινο ύφασμα και από πάνω χρησιμοποιούσαν λινάτσα ή μουσαμά. Μέσα του έβαζαν ένα καλαμοειδές το οποίο ήταν γεμάτο με ψίχα που φύτρωνε γύρω από λίμνες το οποίο ονομάζονταν βούτημα. Με την ολοκλήρωση και αυτής της διαδικασίας ο σαμαράς το χρησιμοποιούσε για να μαλακώσει. Αφού συμπιεζόταν το βούτημα ξεκινούσε το πέτσωμα. Έβαζε δηλαδή και πάλι βούτημα και από πάνω δέρμα για να είναι ανθεκτικό στη βροχή.

Τα τελευταία κομμάτια απαραίτητα για ένα ολοκληρωμένο σαμάρι είναι οι λουρίδες. Οι λουρίδες αυτές ήταν από σκληρό δέρμα και ο σαμαράς της έραβε επάνω στο σαμάρι με μια ειδική βελόνα. Οι λουρίδες αυτές ήταν η κατοζώστρα ή σφίχτρα η οποία έζωνε κάτω από την κοιλιά του ζώου. Ακόμα τοποθετούσαν και την καπιστράνα την οποία προσάρμοζαν στο κεφάλι του ζώου που συγκρατούσε το σχοινί που έσερνε ο ιδιοκτήτης το ζώο.

Καθώς η τεχνολογία εξελίχθηκε και δημιουργήθηκαν τα τρακτέρ και αναπτύχθηκε και το οδικό σύστημα η χρήση των ζώων έγινε όλο και σπανιότερη και το επάγγελμα του σαμαρά εξαφανίστηκε.

Εμβαθύνετε στην λαογραφία της Κρήτης, με μια επίσκεψη στο χωριό μας και στο Μουσείο Αγροτικής Ιστορίας και Λαϊκής Τέχνης.  Θα έχετε την ευκαιρία να δείτε από κοντά μια μεγάλη συλλογή από τα εργαλεία του σαμαρά. 

Για οτιδήποτε χρειαστείτε είμαστε στην διάθεση σας.

Καλέστε μας στο 2810 821050 ή να γράψτε μας στο museum@arolithos.com

Μείνετε συντονισμένοι στο blog αλλά και στην σελίδα μας στο Facebookώστε να μαθαίνετε τα νέα μας.

Θα χαρούμε πολύ να σας δούμε στο χωριό μας!

Επίσημη ιστοσελίδα:  www.arolithos.com

Το κρητικό αλώνι

Στην Κρήτη, παλιότερα όπως και σήμερα, ο γεωργός ήταν κυρίαρχο επάγγελμα. Με την βοήθεια της τεχνολογίας η γεωργία έχει αναπτυχθεί σημαντικά. Οι γεωργοί δεν είχαν όμως πάντα τα μηχανήματα για να τους βοηθούν όπως σήμερα.

Μια χρονοβόρα και δύσκολη διαδικασία ήταν το αλώνισμα. Στις μέρες μας ένα μηχάνημα μαζεύει τα στάχυα και κάνει και το διαχωρισμό του καρπού από τα στάχυα επίσης. Τα παλαιότερα χρόνια για τον διαχωρισμό του καρπού ο γεωργός χρησιμοποιούσε ένα κυκλικό χώρο φτιαγμένο από πέτρες το οποίο ονομαζόταν αλώνι.

Το αλώνι είναι ένας κυκλικός επίπεδος χώρος που χρησιμοποιούνταν για το αλώνισμα των δημητριακών, αλλά και για την αποξήρανση της σταφίδας. Ήταν στρωμένο με πέτρινες πλάκες και φτιάχνεται σε υψώματα, σε σημεία που να φυσούν άνεμοι οι οποίοι βοηθούν στο λίχνισμα. Πριν αλωνίσουν οι γεωργοί, προετοίμαζαν το αλώνι. Πρώτα απ΄ όλα, έπρεπε να καλυφθούν τα μικρά κενά των πλακών με τις οποίες ήταν στρωμένο το αλώνι, για να μη χάνεται ο καρπός. Με αργιλώδες χώμα έφτιαχναν λάσπη και γέμιζαν τα κενά. Μόλις ξεραινόταν η λάσπη οι γεωργοί ήταν έτοιμοι να ξεκινήσουν τη διαδικασία.

Μετά τον θερισμό οι γεωργοί μετέφεραν τα στάχυα στο αλώνι. Τα άπλωναν κυκλικά μέσα σε αυτό αφήνοντας ένα κενό στο κέντρο. Για το αλώνισμα χρειάζονταν την βοήθεια του βολόσυρου (ξύλινη επίπεδη και μακρόστενη πλατφόρμα η οποία στο κάτω μέρος έχει μεταλλικά πριόνια) και φυσικά τη βοήθεια των ζώων. Για τη διαδικασία αυτή χρειάζονται δυο άτομα. Ένα που καθοδηγεί τα ζώα και ένα που σπρώχνει τα στάχυα κάτω από το βολόσυρο.

Μετά το αλώνισμα στον ίδιο χώρο γίνεται το λίχνισμα. Κατά τη διαδικασία αυτή ο γεωργός χρησιμοποιεί το θρυνάκι για να τινάξει στον αέρα τα αλεσμένα άχυρα και με τη βοήθεια του ανέμου να γίνει ο διαχωρισμός του καρπού από το άχυρο. Μετά από το λίχνισμα ο καρπός συλλέγεται και μεταφέρεται στο μύλο για να γίνει αλεύρι.

Εμβαθύνετε στην λαογραφία της Κρήτης, με μια επίσκεψη στο χωριό μας και στο Μουσείο Αγροτικής Ιστορίας και Λαϊκής Τέχνης.  Θα έχετε την ευκαιρία να δείτε από κοντά ένα γνήσιο κρητικό αλώνι και φυσικά μέσω της  ανοιχτής μας βιβλιοθήκης και της έκθεσης του μουσείου μας να θα βιώσετε και σεις ένα ταξίδι στο χρόνο!

Αλώνι στον Αρόλιθο

Αλώνι στον Αρόλιθο

Για οτιδήποτε χρειαστείτε είμαστε στην διάθεση σας.

Καλέστε μας στο 2810 821050 ή να γράψτε μας στο museum@arolithos.com

Μείνετε συντονισμένοι στο blog αλλά και στην σελίδα μας στο Facebookώστε να μαθαίνετε τα νέα μας.

Θα χαρούμε πολύ να σας δούμε στο χωριό μας!

Επίσημη ιστοσελίδα:  www.arolithos.com

Μιτάτο-Το σπίτι του βοσκού

Τα μιτάτα είναι μικρά οικοδομήματα τα οποία χρησιμοποιούνταν ως προσωρινά καταλύματα για τους βοσκούς. Τα παλιότερα χρόνια οι βοσκοί τα χρησιμοποιούσαν και ως τυροκομεία. Η ρίζα της λέξης μιτάτο είναι λατινική. Το λατινικό “Metatum” σημαίνει στρατιωτικό κατάλυμα. Η λέξη  αργότερα χρησιμοποιήθηκε από τους βυζαντινούς και  έφτασε μέχρι εδώ με σχεδόν την ίδια ερμηνεία.

Τα μιτάτα είναι μικρά κτίσματα κυκλικής μορφής από πέτρα. Η κατασκευαστική τους μέθοδος είναι εμπνευσμένη από τους μινωικούς θολωτούς τάφους. Τα χτίζουν εξ ολοκλήρου από πέτρες οι οποίες υπάρχουν στην γύρω περιοχή. Για το λόγο αυτό ο χώρος στον οποίο θα χτιστεί στο μιτάτο καθορίζεται από το αν υπάρχουν κατάλληλες πέτρες τριγύρω.

Η πόρτα του μιτάτου είναι χαμηλή, όχι ψηλότερη από 100εκ. και συνήθως στην ανατολική πλευρά. Το εσωτερικό έχει διάμετρο περίπου 4-7μ και για την κατασκευή του θόλου ο οποίος οδηγεί σε μια τρύπα στην κορυφή, χρησιμοποιείται το εκφορικό σύστημα. Η τρύπα στο κέντρο του θόλου χρησιμεύει στον φωτισμό καθώς και στο να βγαίνει ο καπνός από τη φωτιά. Στα 100εκ. ξεκινά η εκφορά του θόλου.

Μαζί με το κύριο κτίσμα του χώρου το οποίο είναι το μιτάτο ο βοσκός για να μπορέσει να ολοκληρώσει όλες του τις εργασίες έκτιζε ακόμα ένα μικρότερο σχεδόν πανομοιότυπο μιτάτο με διαφορά την τρύπα στο κέντρο, το ονομαζόμενο τυροκέλι, και μια μάντρα. Η μάντρα είναι και αυτή κατασκευασμένη από ξερολιθιά ύψους περίπου 1,50 μ. όπου φυλάσσονται τα ζώα του βοσκού.

Όλες οι κατασκευές αυτές είναι προσαρμοσμένες στις τοπικές συνθήκες για τον καταλληλότερο τρόπο κατασκευής και υλικού για να αντέξουν στο βάρος του χιονιού που τα καλύπτει το χειμώνα.

Εμβαθύνετε στην λαογραφία της Κρήτης, με μια επίσκεψη στο χωριό μας και στο Μουσείο Αγροτικής Ιστορίας και Λαϊκής Τέχνης. Έχοντας μια ανοιχτή βιβλιοθήκη όπως επίσης και τη μεγάλη μας συλλογή από αντικείμενα, υφάσματα και  λαογραφικό υλικό, θα βιώσετε και σεις ένα ταξίδι στο χρόνο! 

Στο χωριό μας φυσικά θα έχετε την ευκαιρία να δείτε από κοντά ένα γνήσιο κρητικό μιτάτο!

Το μιτάτο στον Αρόλιθο

Το μιτάτο στον Αρόλιθο

Για οτιδήποτε χρειαστείτε είμαστε στην διάθεση σας.

Καλέστε μας στο 2810 821050 ή να γράψτε μας στο museum@arolithos.com

Μείνετε συντονισμένοι στο blog αλλά και στην σελίδα μας στο Facebookώστε να μαθαίνετε τα νέα μας.

Θα χαρούμε πολύ να σας δούμε στο χωριό μας!

Επίσημη ιστοσελίδα:  www.arolithos.com

Ο περίφημος κρητικός Αργαλειός!

Μια μικρή ιστορική αναδρομή

Ο αργαλειός χρονολογείται από την αρχαιότητα. Η θεά Αθηνά ήταν η προστάτιδα της υφαντικής τέχνης. Στα έπη του Ομήρου συναντάμε τον αργαλειό όπου η Πηνελόπη, δημιουργούσε το υφαντό της την ημέρα και το ξήλωνε την νύχτα για να ξεγελά τους μνηστήρες.

Στα μετέπειτα χρόνια ο αργαλειός αποτέλεσε ένα απαραίτητο εργαλείο για όλες τις νοικοκυρές. Σε κάθε σπίτι υπήρχε ένα εργαστήρι όπου ύφαινε η νοικοκυρά. Στον αργαλειό και την υφαντική είναι αφιερωμένα πολλά από τα δημοτικά μας τραγούδια. 

Αν και δεν είναι τόσο σύνηθες η χρήση του πια ακόμα υπάρχουν υφάντρες που εξασκούν την τέχνη της υφαντικής.

Ο κρητικός αργαλειός

Η παράδοση της Κρήτης στην τέχνη της υφαντικής, είναι γνωστή. Οι κρητικές νοικοκυρές μάθαιναν απ τις μανάδες και τις γιαγιάδες τους τα μυστικά του αργαλειού και εκείνες με τη σειρά τους μετέφεραν τις γνώσεις τους στις δικές του κόρες.

 Ας δούμε τη δομή ενός κλασικού κρητικού αργαλειού:

Ο Κρητικός αργαλειός αποτελείται από το σκελετό και από πολλά ακομά εξαρτήματα. Ο σκελετός του αργαλειού έχει ως εξής: 

Τα δύο «αντιά» : το μπροστινό ή πάνω αντί, που λεγόταν μπροστάντι, το κυλινδρικό δηλαδή ξύλο που δεχόταν το έτοιμο υφαντό και το πισινό ή κάτω αντί που λεγόταν πισάντι και δεχόταν το στημόνι, δηλαδή τα νήματα ανάμεσα στα οποία πλέκεται το υφάδι. Τα δύο αντιά χρησιμεύουν για να κρατούν το ανυφαντικό πάνω τους τεντωμένο κι έτσι βοηθούν την ύφανση.

Οι σφίκτες : είναι δύο, ο μεγάλος και ο μικρός. Ο μεγάλος είναι ένας στειλεός που περνά από τις τρύπες που έχει η κεφαλή του πισαντιού και βοηθά να είναι καλά τεντωμένη η απλωσά, τα νήματα. Ο μικρός σφίκτης είναι επίσης ένα στειλεός που βοηθά στο τέντωμα του υφαινόμενου πανιού που τυλίγεται στο μπροστάντι.

Το πέταλο: με το πέταλο γίνεται το χτύπημα του υφαδιού, για να ενωθεί με το τελειωμένο ύφασμα και να στερεωθεί στο στημόνι. Τα μέρη του πετάλου είναι: το πανωμάσελο, το κατωμάσελο και τα μπράτσα. Ανάμεσα στο πανωμάσελο και το κατωμάσελο τοποθετείται το χτένι.

Το χτένι: ο σκελετός του αποτελείται από τέσσερα μακριά καλάμια λεπτά. Ανάμεσα στα καλάμια του σκελετού τοποθετούνται τα δόντια που είναι πελεκημένα καλάμια πολύ λεπτά. Στερεώνεται στο πέταλο και έχει ρόλο να δώσει στα νήματα τις κανονικές αποστάσεις, ώστε να εμποδίζεται το μπέρδεμα τους και να χτυπήσει το υφάδι στο τελειωμένο ύφασμα.

Οι μίτοι: μακριές ομοιόμορφες θηλιές, τα μιτάρια, από γερό κερωμένο νήμα που δένονται σε καλάμια, τα μιτοκάλαμα, με τη βοήθεια εργαλείου, τη μιτοτίρα. Οι μίτοι συντελούν στο ανεβοκατέβασμα των νημάτων του στημονιού  όταν προκληθεί η κίνησή τους από τις πατητήρες.

Οι πατητήρες ή πατήτρες ή πατητηρόξυλα: είναι οι μοχλοί με τους οποίους διευθύνονται τα μιτάρια/νήματα. Κινούνται με τα πόδια και διευκολύνουν να σχηματιστεί  χώρος μέσα στο στημόνι, από το οποίο πρέπει να περάσει η σαΐτα για να γίνει η ύφανση.

Το τελαροσάνιδο ή κωλοσάνιδο: είναι η ξύλινη σανίδα, το κάθισμα του αργαλειού, πάνω στην οποία κάθεται η υφάντρα, όταν υφαίνει. Είναι τοποθετημένη λίγο χαμηλότερα από το μπροσαντί και κλείνει με το μήκος της τα δύο μπροστά άκρα των μεριών στα οποία και εφαρμόζεται.

Οι αγνύθες ή βαρίδια ή ντοντόνια: είναι ένα ή δύο πέτρινα ή σιδερένια βαρίδια, δεμένα από τα σταυροκάλαμα, ή καλάμια, περνούν από το πισαντί και κρέμονται ελεύθερα. Προορισμός τους είναι να συγκρατούν με το βάρος τους τα καλάμια σε ορισμένη απόσταση από τους μίτους.

Ο κρητικός αργαλειός

1. Ποδάρι, 2. Μεριά, 3. Πατητήρες ή Πετάλια, 4. Κορώνα όρθια ή Αμασκάλη, 5. Αντί (που τυλίγεται το στημόνι), 6. Κορώνα εγκάρσια, 7. Πέταλο, 8. Τμήμα πετάλου (που μπαίνει το χτένι), 9. Υφασμένο πανί, 10.  Αντί (που τυλίγεται το ύφασμα), 11. Αργαστηροσάνιδο, 12. Καρόλι (απ’ όπου κρέμονται οι μίτοι ή καβαλάρηδες), 13. Περάτες, 14. Σφύκτης (Βέργα που σφίγγει και ξεσφίγγει το στημόνι), 15. Σφύκτης (Βέργα που σφίγγει το ύφασμα), 16. Περάτης (που κρατάει τα μεριά), 17. Πήχεις πετάλου.

Εμβαθύνετε στην λαογραφία της Κρήτης, με μια επίσκεψη στο χωριό μας και στο Μουσείο Αγροτικής Ιστορίας και Λαϊκής Τέχνης. Έχοντας μια ανοιχτή βιβλιοθήκη όπως επίσης και τη μεγάλη μας συλλογή από αντικείμενα, υφάσματα και  λαογραφικό υλικό, θα βιώσετε και σεις ένα ταξίδι στο χρόνο!

Φυσικά θα έχετε την ευκαιρία, να δείτε ένα ολόκληρο δωμάτιο με αργαλειούς, νήματα και υφαντά, καθώς και την υφάντρα μας η οποία δημιουργεί καθημερινά και κάτι νέο!

Αίθουσα αργαλειών στον Αρόλιθο

Αίθουσα αργαλειών στον Αρόλιθο

Για οτιδήποτε χρειαστείτε είμαστε στην διάθεση σας.

Καλέστε μας στο 2810 821050 ή να γράψτε μας στο museum@arolithos.com

Μείνετε συντονισμένοι στο blog αλλά και στην σελίδα μας στο Facebookώστε να μαθαίνετε τα νέα μας.

Θα χαρούμε πολύ να σας δούμε στο χωριό μας!

Επίσημη ιστοσελίδα:  www.arolithos.com

 

 

Ευχές για Καλό Πάσχα απ την οικογένεια του Αρόλιθου!

Χωρίς αμφιβολία το φετινό Πάσχα, θα είναι διαφορετικό και εξαιρετικά πρωτόγνωρο για όλο τον κόσμο.

Τα έθιμα, οι παραδόσεις και οι αξίες, είναι βαθιά ριζωμένες μέσα μας και σίγουρα όταν σκεφτόμαστε το Πάσχα, στο μυαλό μας έρχονται, μεγάλα τραπέζια, φίλοι και συγγενείς και όμορφες οικογενειακές στιγμές.

Φέτος θα είναι κάπως διαφορετικά όμως είναι η μεγαλύτερη ευκαιρία όλων μας, να αναλογιστούμε τις πραγματικές χαρές της ζωής, αυτά που αξίζουν, αυτά που τώρα μας λείπουν, ώστε τα επόμενα χρόνια να τους δίνουμε την ανάλογη σημασία, με ταπεινότητα και αγάπη.

Απ όλους εμάς στον Αρόλιθο, το παραδοσιακό κρητικό χωριό, τις καλύτερες μας ευχές για ένα διαφορετικό αλλά εξίσου καλό Πάσχα :)

Καλό Πάσχα 2020

Καλό Πάσχα 2020

Οι κρητικές φορεσιές των Ανωγείων

Η κρητική φορεσιά εμφανίστηκε κατά τα μέσα του 17ου αιώνα και αποτελούσε την καθημερινή ενδυμασία των αντρών και των γυναικών της Κρήτης εκείνη την εποχή. Υπάρχουν διάφορες παραλλαγές ανάλογα την περιοχή της Κρήτης.

Στις μέρες μας δεν φοριούνται σε καθημερινή βάση. Σε πολλές γιορτές όμως και σε παραδοσιακούς γάμους θα δούμε γυναίκες και άνδρες να τις φορούν όπως είναι το έθιμο.

Παρακάτω παρουσιάζονται η ανδρική φορεσιά της περιοχής των Ανωγείων που ονομάζεται σαλβάρια και η γυναικεία που ονομάζεται σάρτζα.

Ανδρική φορεσιά από τα Ανώγεια- «Σαλβαράς»

Αποτελείται από τα εξής μέρη:

  1. Τη φανέλα (Εσώρουχο με μακριά μανίκια και ελαφρώς ανοιχτή στο στήθος. Άλλοτε είχε γιακά με κουπί).
  2. Το σώβρακο (Εσώρουχο όμοιο με τη βράκα στο σχήμα και το μέγεθος).
  3. Το πουκάμισο (Μαύρο ή λευκό).
  4. Τη βράκα (Φτιαγμένη από μπλε ύφασμα του αργαλειού ή από τσόχα ή ρασά. Έφτανε ως τα γόνατα και το πίσω μέρος της δημιουργούσε τη λεγόμενη φουφούλα, που κρεμόταν και προκαλούσε πλάγιες κινήσεις κατά το βάδισμα)
  5. Το γελέκι (Φτιαγμένο από μπλε αργαστηρόπανο) και χωρίζεται σε δύο επιμέρους κατηγορίες:

            Α) το ντρέτο (ίσιο), που είναι ανοιχτό μπροστά και αφήνει να φανεί το πουκάμισο

            Β) το σταυρωτό, που σταυρώνει με τα δύο πέτα του στο στήθος, χωρίς να επιτρέπει στο                  πουκάμισο να φαίνεται.

     6. Τη ζώνη (Μεταξωτή, φαρδιά και επιμήκης, που τυλιγόταν στη μέση, ενώ τα άκρα της,                   από κρόσσια μπρισιμιού, αφήνονταν να κρέμονται ελαφρώς στο πλάι).

   7. Το σαρίκι ή μαντιλές ή μπολίδι (Το φοράει ο κρητικός στο κεφάλι. Μπορεί να είναι                     υφαντός ή πλεκτός και να έχει στην άκρη κρόσσια, τα οποία υποδηλώνουν τα δάκρυα των          κρητικών για την Κατοχή και τους θανάτους των συγγενών τους).

     8. Το μαχαίρι (Ήταν απαραίτητο εξάρτημα της ενδυμασίας).

     9. Τα στιβάνια (Λευκά σε ιδιαίτερες περιπτώσεις και γιορτές και μαύρα για τις καθημερινές           ασχολίες).

   10. Τα στιβανοδέματα (Ήταν νήματα με φούντες στις άκρες, για να δένουν τα στιβάνια στο              ύψος της γάμπας προκειμένου να μη χαμηλώνουν και ζαρώνουν).

   11. Την κάπα (Κατασκευασμένη από «καλοπατημένη ρασά», δηλαδή μάλλινο υφαντό                         ύφασμα, που προστάτευε από το κρύο.

Η στολή του Σαλβαρά

Η στολή του Σαλβαρά

Κρητικός ενδεδυμένος με τη στολή του Σαλβαρα

Κρητικός ενδεδυμένος με τη στολή του Σαλβαρά

Η γυναικεία φορεσιά από τα Ανώγεια- «Σαρτζάτη»

Αποτελείται από τα εξής μέρη:

  1. Το πουκάμισο (Φτιαγμένο από λευκό πανί ή από μεταξωτές ή βαμβακερές μπόλιες, ήταν στολισμένο με μικρές δαντέλες στις άκρες των μανικιών και στο λαιμό).
  2. Η βράκα (Φτιαγμένη από λευκό πανί, μεγάλη σε διαστάσεις, αποτελούσε το γυναικείο εσώρουχο).
  3. Το ζιπόνι (Είδος γυναικείου γελεκιού, δεν κάλυπτε το στήθος για να φαίνεται το πουκάμισο).
  4. Η σάρτζα (Από κόκκινο πανί, διπλωμένο σε πιέτες, φοριόταν πάνω από τη βράκα και τη φούστα, στο πίσω μέρος. Οι κοπέλες τη δίπλωναν σε τριγωνικό σχήμα).
  5. Η ποδιά (Στολισμένη με υφαντά συνήθως γραμμικά σχέδια ή παραστάσεις).
  6. Η ζώνη (Είναι μεταξωτή, φαρδιά και επιμήκης. Τυλιγόταν στη μέση της κοπέλας  σφικτά, για να φαίνεται η μέση πολύ λεπτή – σύμφωνα με τον συρμό της εποχής. Στα δύο της άκρα είχε συνήθως κρόσσια από μπρισίμι, τα οποία αφήνονταν να κρέμονται λίγο στο πλάι).
  7. Το μαντήλι (Με κόκκινο χρώμα και κίτρινα κρόσσια για τις νέες κοπέλες, ενώ οι μεγαλύτερες γυναίκες, που πενθούσαν κάποιο συγγενή, φορούσαν στο εξής μαύρο μαντήλι καθώς και μαύρα ρούχα).
Η γυναικεία φορεσιά "Σαρτζάτη"

Η γυναικεία φορεσιά «Σαρτζάτη»

Ανωγειανή γυναίκα ενδεδυμένη με την φορεσιά της Σαρτζάτης

Ανωγειανή γυναίκα ενδεδυμένη με την φορεσιά της Σαρτζάτης

Εμβαθύνετε στην λαογραφία της Κρήτης, με μια επίσκεψη στο χωριό μας και στο Μουσείο Αγροτικής Ιστορίας και Λαϊκής Τέχνης.  Η μεγάλη μας έκθεση περιλαμβάνει φυσικά και γνήσιες κρητικές φορεσιές των Ανωγείων, που μπορείτε να τις θαυμάσετε από κοντά!

Καλέστε μας στο 2810 821050 ή να γράψτε μας στο museum@arolithos.com.

Μείνετε συντονισμένοι στο blog αλλά και στην σελίδα μας στο Facebookώστε να μαθαίνετε τα νέα μας.

Θα χαρούμε πολύ να σας δούμε στο χωριό μας!

Επίσημη ιστοσελίδα:  www.arolithos.com

 

Μια καλοκαιρινή κατασκήνωση στον Αρόλιθο!

Μια καλοκαιρινή κατασκήνωση, να είστε σίγουροι ότι μπορεί να είναι διαφορετική απ τις υπόλοιπες, με ένα δυνατό και ιδιαίτερο χαρακτήρα!

Δείτε την πρόταση μας και σίγουρα θα συμφωνήσετε μαζί μας!

Καλοκαιρινή Κατασκήνωση 2020

Καλοκαιρινή Κατασκήνωση 2020

ΠΟΤΕ

Εαρινή Περίοδος

Δευτέρα-Παρασκευή

15/06-19/06                   22/06-26/06               29/06-03/07                                                                 06/07-10/07           13/07-17/07     20/07-24/07

27/07-31/07                   03/08-07/08               10/08-14/08                                                                        17/08-21/08        24/08-28/08     31/08-04/09      

* Η επιλογή των ημερών είναι ελεύθερη.  Μία  ή και περισσότερες ημέρες απ τις περιόδους που ενδιαφέρεστε.  Δεν είναι υποχρεωτική η συμμετοχή σε όλες τις ημέρες ή και στις δυο περιόδους.

ΘΕΜΑ

Η ζωή στο χωριό! Ασχολίες, τρόπος ζωής, διατροφή, ήθη έθιμα.

ΗΜΕΡΗΣΙΟ  ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΩΡΑ

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ

07:00-08:30

ΥΠΟΔΟΧΗ ΚΑΙ ΕΓΓΡΑΦΕΣ

Έντυπο εγγραφής

Υπεύθυνη δήλωση

Ενημέρωση γονέα για το πρόγραμμα ημέρας

08:30-09:00

Πρωινό

09:00-10:00

Δραστηριότητα

10:00-10:45

Δραστηριότητα

10:45-11:45

Δραστηριότητα
11:45-12:45

 

Μεσημεριανό

12:45-13:30 

Ελεύθερο παιχνίδι

13:30-14:30

Δραστηριότητα

14:30-15:30

Δραστηριότητα & Αναχωρήσεις

15:30-16:30 

Ολοκλήρωση Αναχωρήσεων

* αν χρειάζεστε αναλυτικότερο πρόγραμμα δραστηριοτήτων, μπορείτε να μας το ζητήσετε.

Σημαντικές Πληροφορίες

ΩΡΑΡΙΑ Άφιξη 07:00 (πρώτη άφιξη) έως 16:30 (τελευταία παραλαβή).

Ο γονέας ή ο κηδεμόνας που θα δηλωθεί παραδίδει και παραλαμβάνει το παιδί με ταυτότητα.

ΗΛΙΚΙΕΣ 3-11 ετών
ΤΙΜΕΣ Μονοήμερο ή και διήμερο 25 ευρώ το παιδί (23 ευρώ τα αδέρφια).Τριήμερο 23 ευρώ το παιδί (21 ευρώ τα αδέρφια).Τετραήμερο ή και Πενθήμερο 20 ευρώ το παιδί (19 ευρώ τα αδέρφια).

*Συμπεριλαμβάνονται: Συνοδεία παιδαγωγών, διατροφή πρωινό-μεσημεριανό και δραστηριότητες

ΤΡΟΠΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ Προκαταβολή μέσω κατάθεσης 30 € για το κλείσιμο της θέσης για κάθε εβδομάδα χωριστά.

Τραπεζικός Λογαριασμός :  GR32 0171 3700 0063 7004 0033 185 (6370-040033-185)

Πολιτιστικός Σύλλογος Φίλων της Παράδοσης Εξόφληση κατά την άφιξη

ΠΡΟΚΑΤΑΒΟΛΕΣ ΑΚΥΡΩΣΕΙΣ Η προκαταβολή επιστρέφεται μόνο αν υπάρξει ακύρωση μια εβδομάδα πριν την έναρξη.

Για λιγότερο από μια εβδομάδα η προκαταβολή κρατείται ως αποζημίωση.

ΜΕΓΙΣΤΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΠΑΙΔΙΩΝ 30
ΛΟΙΠΑ Υπεύθυνη δήλωση για το ποιος θα παραδίδει και θα παραλαμβάνει το παιδί και για τη καλή υγεία του παιδιού  μη μεταδοτικές ασθένειες.

Αν υπάρχουν θέματα αλλεργίας στο φαγητό ή αλλού και άλλα θέματα.Θα υπάρχει νερό εμφιαλωμένο και πλαστικά ποτήρια σε όλους τους χώρους δραστηριοτήτων και εξωτερικών χώρων.

ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Κουτί Φαρμακείου με όλα τα απαραίτητα.

Δυνατότητα μεταφοράς του στους χώρους δραστηριοτήτων.

Επιλέξτε μια διαφορετική πρόταση για τα παιδιά σας!

Μην χάνετε χρόνο..κάντε την κράτηση σας σήμερα κιόλας…

Δημιουργικά παιδιά…χαρούμενα παιδιά!

Επικοινωνήστε μαζί μας για κάθε απορία και για επιπλέον πληροφορίες

2810-821050 & museum@arolithos.com

 

Το Easter Camp στον Αρόλιθο, είναι γεγονός!

Τι θα λέγατε για μια παιδική κατασκήνωση, γεμάτη δημιουργία και χαρά για τους μικρούς μας φίλους; 

Συμφωνείτε και σεις πως οι πασχαλινές διακοπές, μπορούν να συνδυάσουν μάθηση, βιώματα στην φύση, παιχνίδι και επαφή με τη φύση;

Αν ναι, τότε σας έχουμε την κατάλληλη πρόταση, για μια αξέχαστη εμπειρία!

Easter Camp 2020

Easter Camp 2020

ΠΟΤΕ

Μ. Δευτέρα- Μ. Παρασκευή 13/04- 17/04 (5 ημέρες)  &

Τρίτη του Πάσχα- Παρασκευή  21/04-24/04 (4 ημέρες)

* Η επιλογή των ημερών είναι ελεύθερη. Μία  ή και περισσότερες ημέρες απ τις περιόδους που ενδιαφέρεστε. Δεν είναι υποχρεωτική η συμμετοχή σε όλες τις ημέρες ή και στις δυο περιόδους.

ΘΕΜΑ

Η ζωή στο χωριό! Ασχολίες, τρόπος ζωής, διατροφή, ήθη έθιμα.

ΗΜΕΡΗΣΙΟ  ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΩΡΑ

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ

07:00-08:30

ΥΠΟΔΟΧΗ ΚΑΙ ΕΓΓΡΑΦΕΣ

Έντυπο εγγραφής

Υπεύθυνη δήλωση

Ενημέρωση γονέα για το πρόγραμμα ημέρας

08:30-09:00

Πρωινό

09:00-10:00

Δραστηριότητα

10:00-10:45

Δραστηριότητα

10:45-11:45

Δραστηριότητα
11:45-12:45

 

Μεσημεριανό

12:45-13:30 

Ελεύθερο παιχνίδι

13:30-14:30

Δραστηριότητα

14:30-15:30

Δραστηριότητα & Αναχωρήσεις

15:30-16:30 

Ολοκλήρωση Αναχωρήσεων

* αν χρειάζεστε αναλυτικότερο πρόγραμμα δραστηριοτήτων, μπορείτε να μας το ζητήσετε.


Σημαντικές Πληροφορίες

ΩΡΑΡΙΑ Άφιξη 07:00 (πρώτη άφιξη) έως 16:30 (τελευταία παραλαβή).Ο γονέας ή ο κηδεμόνας που θα δηλωθεί παραδίδει και παραλαμβάνει το παιδί με ταυτότητα.
ΗΛΙΚΙΕΣ 3-11 ετών
ΤΙΜΕΣ Μονοήμερο ή και διήμερο 25 ευρώ το παιδί (23 ευρώ τα αδέρφια).Τριήμερο 23 ευρώ το παιδί (21 ευρώ τα αδέρφια).Τετραήμερο ή και Πενθήμερο 20 ευρώ το παιδί (19 ευρώ τα αδέρφια).

*Συμπεριλαμβάνονται: Συνοδεία παιδαγωγών, διατροφή πρωινό-μεσημεριανό και δραστηριότητες

ΤΡΟΠΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ Προκαταβολή μέσω κατάθεσης 30 € για το κλείσιμο της θέσης για κάθε εβδομάδα χωριστάΤραπεζικός Λογαριασμός :  GR32 0171 3700 0063 7004 0033 185 (6370-040033-185) Πολιτιστικός Σύλλογος Φίλων της Παράδοσης Εξόφληση κατά την άφιξη
ΠΡΟΚΑΤΑΒΟΛΕΣ ΑΚΥΡΩΣΕΙΣ Η προκαταβολή επιστρέφεται μόνο αν υπάρξει ακύρωση μια εβδομάδα πριν την έναρξη.Για λιγότερο από μια εβδομάδα η προκαταβολή κρατείται ως αποζημίωση.
ΜΕΓΙΣΤΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΠΑΙΔΙΩΝ 30
ΛΟΙΠΑ Υπεύθυνη δήλωση για το ποιος θα παραδίδει και θα παραλαμβάνει το παιδί και για τη καλή υγεία του παιδιού  μη μεταδοτικές ασθένειες

Αν υπάρχουν θέματα αλλεργίας στο φαγητό ή αλλού και άλλα θέματα.

Θα υπάρχει νερό εμφιαλωμένο και πλαστικά ποτήρια σε όλους τους χώρους δραστηριοτήτων και εξωτερικών χώρων.

ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Κουτί Φαρμακείου με όλα τα απαραίτητα.  Δυνατότητα μεταφοράς του στους χώρους δραστηριοτήτων.

Επιλέξτε μια διαφορετική πρόταση για τα παιδιά σας!

Μην χάνετε χρόνο..κάντε την κράτηση σας σήμερα κιόλας…

Δημιουργικά παιδιά…χαρούμενα παιδιά!

Επικοινωνήστε μαζί μας για κάθε απορία και για επιπλέον πληροφορίες

2810-821050 & museum@arolithos.com

Επίσημο site: www.arolithos.com

Υφαντική: μια τέχνη αιώνων!

Μια τέχνη κίνησης, φαντασίας, μνήμης και ικανότητας… Η αδελφή της ζωγραφικής και η ξαδέλφη της φωτογραφίας, δεν είναι άλλη απ την υφαντική!

Από τις Μινυάδες και τον Διόνυσο, τον Όμηρο και την Πηνελόπη, έως τις πιο σύγχρονες γιαγιάδες και προγιαγιάδες μας, ο αργαλειός ήταν ένα «ζωτικό» μέρος του σπιτιού.

Ο αργαλειός και τα εργαλεία του

Αργαλειός-Μουσείο Αρόλιθος

Αργαλειός-Μουσείο Αρόλιθος

Μιλώντας για τα νεότερη Ελλάδα (20ος αιώνας), ο καθούμενος αργαλειός ήταν πιο διαδεδομένος χειροκίνητος αργαλειός με διάφορες μικροπαραλλαγές από τόπο σε τόπο ακόμη και από σπίτι σε σπίτι. Ένας αργαλειός αποτελείται από : ένα γερό σκαρί πλαίσιο πάνω στο οποίο εφάρμοζαν τα λειτουργικά εξαρτήματα του αργαλειού, μια σειρά από οριζόντια, παράλληλα νήματα (το στημόνι), τεντωμένα κατά μήκος του αργαλειού και στερεωμένα προς τα πίσω. Ακόμη υπάρχει το χτένι, το οποίο κανονίζει την απόσταση των νημάτων του στημονιού μεταξύ τους και ένα σύστημα – τα μιτάρια - που ανεβοκατεβάζει τα νήματα του στημονιού, κατά στρώματα, δημιουργώντας ένα άνοιγμα μέσα από το οποίο περνάει σαΐτα το υφάδι. 

Τα νήματα

Τα υλικά που χρησιμοποιούνταν ήταν νήματα ίνες πολλών ειδών, ποιοτήτων και προελεύσεως. α)ζωικές (μαλλί, μετάξι) και  β)φυτικές (βαμβάκι, λινάρι). Ιδιαίτερα το βαμβάκι και το μαλλί και κυρίως το προβατίσιο χρησιμοποιούνταν, αφού οι ίδιες οι γυναίκες το επεξεργάζονταν. Κούρευαν το Μάρτη Απρίλιο τα πρόβατα (το πιο καλό μαλλί είναι του Μάη) και το μαλλί για να το κάνουν νήμα έπρεπε να το υποβάλλουν σε μια ορισμένη επεξεργασία που περιελάμβανε : το πλύσιμο, το ξάσιμο, το λανάρισμα και το γνέσιμο. Το βαμβάκι ακολουθούσε διαφορετική επεξεργασία. Για να βάψουν το νήμα χρησιμοποιούσαν φυτά γνωστά για τις χρωστικές τους ιδιότητες : π.χ. το κίτρινο χρυσάφι χρώμα έβγαινε από τα ξερά φύλλα μουριάς, από φλούδια ροδιών, το γαλάζιο από το λουλάκι, το κόκκινο από το κρεμέζι από το ριζάρι, το καφέ από τα μαλακά φλούδια καρυδιών κλπ. Άπειρα τα χρώματα και οι αποχρώσεις που μπορεί κανείς να πετύχει με φυτά.

Τα σχέδια και τα υφαντά

Η υφάντρα πρέπει να συλλάβει το σχέδιο, να φανταστεί την εικόνα του και να το κάνει πραγματικότητα! Μια διαδικασία που ακούγεται απλή, αλλά η δουλειά στον αργαλειό απαιτούσε μεγάλη δύναμη χεριών και συντονισμό κινήσεων μια και η υφάντρα χρησιμοποιούσε παράλληλα χέρια και πόδια. Γι” αυτό θεωρούταν πολύ κουραστική και επίπονη.

Παρόλα αυτά οι γυναίκες έπρεπε να υφαίνουν για να ετοιμάσουν όλα τα απαραίτητα στην οικογένεια: υφάσματα για τις φορεσιές, υφαντά για τις ανάγκες του σπιτιού, όπως σεντόνια, μαξιλάρια, βελέντζες, κιλίμια, κουρτίνες, προσόψια, τραπεζομάντιλα, αλλά και υφαντά απαραίτητα για τις καθημερινές ασχολίες, όπως σακιά για τη μεταφορά προϊόντων, τσαντίλες για το στράγγισμα του τυριού, λαδοσάκια για τα ελαιοτριβεία.

Ο αργαλειός στο σπίτι- Παραδοσιακό κρητικό σπίτι- Αρόλιθος

Ο αργαλειός στο σπίτι-
Παραδοσιακό κρητικό σπίτι- Αρόλιθος

Πολλά και χαρακτηριστικά τα υφαντά σε ολόκληρη την Ελλάδα, αλλά απ τα ωραιότερα δείγματα υφαντών, είναι οι κόκκινες πατανίες της Κρήτης, με την τοιχογραφική αντίληψη της εν υφασμένης διακόσμησης στις στενές πλευρές τους.

Κόκκινη πατανιά Μουσείο-Αρόλιθος

Κόκκινη πατανιά
Μουσείο-Αρόλιθος

Τρίφυλλα κλινοσκεπάσματα οι κρητικές πατανίες στόλιζαν επιδεικτικά, την ημέρα του γάμου, τους τοίχους του σπιτιού της νύφης. Τα ωραιότερα δείγματα της υφαντικής αυτής προέρχονται από τα χωριά Κισσάμου της Δυτικής Κρήτης.

Το λαογραφικό Μουσείο στον Αρόλιθο

μουσειο2

Με μια επίσκεψη στο Λαογραφικό Μουσείο του χωριού μας, σίγουρα θα καταφέρετε να καλύψετε ένα μεγάλος μέρος, σχετικά με την τέχνη της υφαντικής και τον ρόλο του αργαλειού στο κρητικό σπίτι.

Σας περιμένουμε :)

Επικοινωνήστε μαζί μας στο 2810-821050 ή γράψτε μας στο info@arolithos.com Επίσημο site: www.arolithos.com

«Αλωνάρη με τα αλώνια και με τα χρυσά πεπόνια»- Ιούλιος

Καλώς ορίζουμε τον Ιούλιο, έναν απόλυτα καλοκαιρινό μήνα, με τον ήλιο να λάμπει και τη θάλασσα να υποδέχεται μικρούς και μεγάλους! :)

Ωστόσο, πέρα από τη θάλασσα, ο Ιούλιος είναι και αυτός ένας μήνας, που στην πλούσια μας λαογραφία έχει την τιμητική του! Ας δούμε κάποια χαρακτηριστικά του μήνα αυτού…

Η προέλευση του ονόματος!

Ο Ιούλιος πήρε το όνομά του, από τον Ιούλιο Καίσαρα, δημιουργό του Ιουλιανού Ημερολογίου! Πιο συγκεκριμένα μετονομάσθηκε από «Κουϊντίλιος» σε «Ιούλιο» το 44π.Χ. από τον Μάρκο Αντώνιο, στενό φίλο του Ιουλίου Καίσαρα, σε ανάμνηση των υπηρεσιών που ο τελευταίος πρόσφερε στη Ρώμη. Είναι ο έβδομος μήνας του Γρηγοριανού (Νέου) Ημερολογίου, με διάρκεια 31 ημέρες!

Ιούλιος-Τσαρούχης

Ιούλιος-Τσαρούχης

Οι ονομασίες και οι αγροτικές εργασίες του μήνα!

Ένα όνομα που έχει πάρει ο Ιούλιος και έχει περάσει μέσα σε παροιμίες και γνωμικά, είναι το: Αλωνάρης, γιατί ήταν η περίοδος που ο γεωργός έκανε αυτή τη σκληρή δουλειά, το αλώνισμα. Λέγεται και σταφυλογυαλιστής, γιατί οι ρώγες των σταφυλιών αρχίζουν και γυαλίζουν. Θα τον ακούσουμε επίσης σαν Φουσκόμηνα γιατί φουσκώνουν τα σύκα και τέλος, είναι γνωστός και με τις ονομασίες ΔευτερογιούληςΛιοτρόπης, Χορτοθέρης και Αηλιάτης.

Το αλώνισμα

Θα σταθούμε όμως στην αγροτική εργασία του αλωνίσματος, μια σπουδαία και συνάμα δύσκολη δουλειά για τον γεωργό αλλά και όλη του την οικογένεια.

αλωνισμα

Μετά το θέρισμα του σταριού, οι γεωργοί έκαναν τα δεμάτια. Τα δεμάτια μεταφέρονταν σε συγκεκριμένα μέρη πρώτα μέσα στο χωράφι όπου έκαναν τις δεματαριές και όταν συγκέντρωναν τα δεμάτια από όλα τα χωράφια, ήταν έτοιμοι να αρχίσουν το αλώνισμα. Έπαιρναν μερικά δεμάτια και τα έστρωναν στο αλώνι.  Μετά έδεναν στα μουλάρια τον βολόσυρο. Ο βολόσυρος ήταν ένα πλατύ ξύλο, που στο κάτω μέρος είχε κοφτερές πέτρες. Πάνω του καθόταν ένας άνθρωπος για να δίνει βάρος. Καθώς γύριζαν τα ζώα, ο βολόσυρος έκοβε στα στάχυα και έβγαινε το σιτάρι. Όταν τελείωνε το πάτημα, άρχιζε η διαδικασία του λιχνίσματος. Με μια μεγάλη πηρούνα, το θρινάκι και με τη βοήθεια του αέρα ο γεωργός ξεχώριζε το άχυρο απ τους σπόρους.

ο βολόσυρος

ο βολόσυρος

Το αλώνισμα ήταν η στιγμή της χαράς. Ο νοικοκύρης και η οικογένεια θα έπαιρναν τους καρπούς του κόπου όλης της χρονιάς. Μια διαδικασία που άρχισε από το όργωμα, το θέρισμα και τη μεταφορά, τώρα θα τελείωνε.

Έτσι φαίνεται πως ο Ιούλιος ήταν ο καθοριστικός μήνας για την επιβίωση, οι χωρικοί λέγανε για το πέρασμά από τον θεριστή στον αλωνάρη, ότι «Σμίγουν τα δυό ψωμιά», το παλιό ψωμί που τελειώνουν τα αποθέματα, και το νέο που μόλις έρχεται. Η σοδειά του φρεσκοαλεσμένου σταριού, είναι βάλσαμο στα μάτια του γεωργού.

 

 

Έθιμα προλήψεις και θρησκεία!

Όσο διαρκεί ο αλωνισμός, «δεν κάνει να αλωνίζει ολοένα ο ίδιος αλωνιστής. Εναλλάσσεται με τη γυναίκα του και το παιδί, ενώ αυτός ξεκουράζεται σε ένα δέντρο που υπάρχει φυτεμένο κοντά στο αλώνι γι” αυτό το σκοπό. Οι ξένοι που τύχαινε να περάσουν, έπρεπε να ευχηθούν μόνο: «Ώρα καλή, χίλια μόδια», ή «Χίλια μόδια, και το αγώι χώρια», κι ο αλωνιστής απαντούσε: «Να “σαι καλά, Φχαριστούμε».

Επίσης, σύμφωνα με τα έθιμα του αλωνισμού δεν κάνει να έρθει στο αλώνι γυναίκα με ρόκα γνέθοντας γιατί «είναι ξωτικιά και διώχνει τον άνεμο και δεν μπορούν να ανεμίσουν (λιχνίσουν)». Πολλά από τα έθιμα αυτά προέρχονται μάλιστα από τα αρχαιοελληνικά Θαλύσια, προς τιμήν της Δήμητρας. Με το λίχνισμα, όμως, συνδέεται και ο προφήτης Ηλίας που διαφεντεύει τους ανέμους, γι’ αυτό άλλωστε ο Ιούλιος ονομάζεται και Αηλιάτης ή Αηλιάς.

Την τελευταία ημέρα και αφού άφηναν τα βόδια, πρόσεχαν που θα ξυθεί, το μεγαλύτερο στα χρόνια βόδι. Εάν ξυνόταν στο κεφάλι, ο χειμώνας θα ήταν «πρώιμος», στη μέση «βαρυχειμωνιά στο μέσο του χειμώνα» και αν στην ουρά, ο χειμώνας θα ήταν «όψιμος».

Στις 20 του Ιούλη προς τιμή του Προφήτη Ηλία, με κύρια επιδίωξη τις ευμενείς καιρικές συνθήκες, για τη γεωργία & την κτηνοτροφία στη διάρκεια του χρόνου, οι γεωργοί άναβαν φωτιές.

Τέλος δεν ξεχνάμε να αναφερθούμε στα πανηγύρια του μήνα! Πέρα από τις δικές του γιορτές-πανηγύρια (των Αγ. Αναργύρων, της Αγ. Κυριακής, του Προφήτη Ηλία, της Αγ. Παρασκευής & του Αγ. Παντελεήμονα), έχει και πολλές γιορτές-πανηγύρια του χειμώνα, που έχουν μεταφερθεί προκειμένου να επιτρέψει η καλοκαιρία τη διεξαγωγή τους & βέβαια τη μεγαλύτερη προσέλευση κόσμου.

Παροιμίες για τον μήνα!

  • Αλωνάρη με τ” αλώνια και με τα χρυσά πεπόνια.
  • Από τ” Άη-Λιος ο καιρός γυρίζει αλλιώς.
  • Γαμπρός αλωναριάτικος, κακό χειμώνα βγάνει.
  • Έτσι το “χει το λινάρι να ανθεί τον Αλωνάρη.
  • Η καλή αμυγδαλιά ανθίζει το Γενάρη και βαστάει τ” αμύγδαλα όλο τον Αλωνάρη.
  • Κάλλιο λόγια στο χωράφι , παρά ντράβαλα (φασαρίες) στ” αλώνι.
  • Κάτσε κότα το Γενάρη και παπί τον Αλωνάρη.
  • Κότα πίτα το Γενάρη, κόκορα τον Αλωνάρη.
  • Κότα, χήνα το Γενάρη και παπί τον Αλωνάρη.
  • Μικρό- μικρό τ” αλώνι μου, και να “ναι μοναχικό μου.
  • Ο άη- Λιας κόβει σταφύλια και η αγία Μαρίνα σύκα.
  • Ο Θεριστής θερίζει, ο Αλωνάρης αλωνίζει κι ο Αύγουστος ξεχωρίζει.
  • Που μοχθεί το χειμώνα χαίρεται τον Αλωνάρη.
  • Της Αγιάς Μαρίνας ρούγα και του Άη Λια σταφύλι και του Αγιού Παντελεήμονα γιομάτο το κοφίνι.
  • Το τραγούδι του Θεριστή, η χαρά του Αλωνιστή.
  • Τον Αλωνάρη δούλευε καλό χειμώνα να έχεις.

Του Μουσείο Αγροτικής Ιστορίας και Λαϊκής Τέχνης

Με μια επίσκεψη στο Λαογραφικό Μουσείο του χωριού μας, σίγουρα θα καταφέρετε να καλύψετε ένα μεγάλος μέρος, σχετικά με τη λαογραφία του Ιούλη και κυρίως με τις αγροτικές εργασίες του μήνα, αφού θα βρείτε μια μεγάλη συλλογή από τα εργαλεία και τον γεωργικό εξοπλισμό της εποχής. 

Σας περιμένουμε :)

Επικοινωνήστε μαζί μας στο 2810-821050 ή γράψτε μας στο info@arolithos.com

Επίσημο site: www.arolithos.com

Πηγές:  iefimerida.gr, www.wikipedia.gr ,komianos.wordpress.com, www.sansimera.gr

Πηγές εικόνων: goo.gl/VJvRLL , amfictyon.blogspot.com