Αρχείο ετικέτας λαογραφικο μουσείο

Μουσική παράδοση και κρητικά όργανα!

Η Κρήτη διαθέτη μια βαθιά ριζωμένη μουσική παράδοση που είναι γνωστή σε όλα τα μέρη της Ελλάδας, αλλά και στον υπόλοιπο κόσμο.

Χθες και Σήμερα

Τα παραδείγματα για την μουσική παιδεία των αρχαίων Κρητών είναι πραγματικά πολλά.

Από αποσπάσματα αρχαίου δράματος μαθαίνουμε ότι «ο Μίνως διέταξε να ταφούν μαζί με τον γιό του Γλαύκο και οι αυλοί του, που αυτός τους αγαπούσε όσο ζούσε». Αλλού εικονίζονται αυλοί, δύαυλοι, βούκινα, σάλπιγγες. Η αρχαία κιθάρα δεν ήταν αγαπητή στην Κρήτη, αλλά παιζόταν η αρχαία λύρα, όπως φαίνεται από αναπαραστάσεις σε γραφές, τοιχογραφίες, σφραγίδες κ.ά. Επίσης υπάρχουν αναφορές πως οι Κρήτες έδιναν εντολή τα παιδιά να μαθαίνουν τους νόμους με τη συνοδεία κάποιας μελωδίας, αφενός για να ψυχαγωγούνται με τη μουσική και αφετέρου για να εντυπώνουν (τους νόμους) καλύτερα στη μνήμη.

Ωστόσο, εστιάζοντας στην πιο σύγχρονη Κρήτη, η αγάπη των Κρητικών για την παραδοσιακή μουσική, είναι αξιοσημείωτη. Υπάρχουν πάρα πολλά τραγούδια μη χορευτικά, από όλη την Κρήτη με πολλούς στίχους, που η μουσική τους παίζεται με λύρα και λαγούτο στα γλέντια και στις παρέες. Οι νέοι της Κρήτης, έχοντας από νωρίς πολλές επιρροές, εμβαθύνουν στη παραδοσιακή μουσική και στα παραδοσιακά μουσικά όργανα.

Τα παραδοσιακά μουσικά όργανα

Η μουσική παράδοση της Κρήτης, έχει να παρουσιάσει και πολλά μουσικά όργανα.

1. Η κρητική λύρα

Η κρητική λύρα

Η κρητική λύρα

Η Λύρα συναντάται σε τρεις τύπους, δηλαδή το λυράκι, την κοινή λύρα και τη βροντόλυρα. Έχουν τρεις χορδές, σήμερα μεταλλικές, παλιότερα εντέρινες, διαφέρουν μόνο ως προς το μέγεθος, τον ήχο που παράγουν και τη χρήση. Η βιολόλυρα είναι ένας άλλος τύπος λύρας, που δημιουργείται γύρω στο 1925, με εμφανείς επιδράσεις από το βιολί.

2. Λαγούτο και Βιολί

H παρουσία του λαγούτου αλλά και του βιολιού στην Kρήτη, ανάμεσα στα χρησιμοποιούμενα μουσικά όργανα, επισημαίνεται από τα τέλη του 16ου αιώνα σε πολλές πηγές, φιλολογικές, αρχειακές, μουσειακές (κεντήματα) κ.λπ.

Το λαγούτο είναι το γνωστό σε όλη τη Ελλάδα μουσικό όργανο, με τέσσερα ζεύγη χορδές, παλαιότερα εντέρινες, σήμερα μεταλλικές.

Το κρητικό λαγούτο

Το κρητικό λαγούτο

Συνοδεύει ρυθμικά και αρμονικά τη λύρα ή το βιολί, άλλοτε παίζοντας τους βασικούς φθόγγους της μελωδίας, άλλοτε προσφέροντας ένα απλό ή διπλό ισοκράτημα και άλλοτε παίρνοντας, για σύντομο διάστημα, τη μελωδία προκειμένου να ξεκουραστεί ο λυράρης ή ο βιολιστής. Πολλές φορές το λαούτο χρησιμοποιείται και ως σολιστικό όργανο.

Όταν μιλάμε για το βιολί, είναι το γνωστό δυτικό βιολί, του οποίου η χρήση ως λαϊκού οργάνου στον ευρύτερο ελληνικό χώρο είναι γνωστή από πολύ παλιά.

Το βιολί

Το βιολί

Στην Κρήτη παίζεται, παράλληλα με τη λύρα, κυρίως στις δυτικές και στις ανατολικές επαρχίες.

3. Το μαντολίνο και η κιθάρα

mantolino

Το μαντολίνο

Είναι τα γνωστά όργανα, από τα οποία το πρώτο χρησιμοποιείται στην Κρήτη ως όργανο μελωδίας ή και συνοδεία της λύρας και του βιολιού, ενώ το δεύτερο χρησιμοποιείται ως καθαρά συνοδευτικό όργανο.

4. Το μπουλγάρι

Boulgari_post-1067x800

Το μπουλγάρι

Ανήκει στην οικογένεια των ταμπουράδων. Η χρήση του σήμερα είναι πολύ περιορισμένη στην Κρήτη. Παλιότερα όμως ήταν πολύ διαδεδομένο ως όργανο μελωδίας ή ακόμη και συνοδείας της λύρας.

5. Η μαντούρα

μαντουρα

Η μαντούρα

Είδος κλαρινέτου με μονό επικρουστικό γλωσσίδι στο πάνω άκρο της που είναι κλειστό από τον κόμπο του καλαμιού. Έχει 4 – 6 τρύπες και φτιάχνεται σε διάφορα μεγέθη. Παραλλαγή της μαντούρας είναι η διπλομαντούρα ή τζομπραγιά μαντούρα, που στην πραγματικότητα είναι δύο μαντούρες ίδιες οξύτητας δεμένες και παιζόμενες.

6. Η ασκομαντούρα

Η ασκομαντούρα

Η ασκομαντούρα

Αποτελείται από δερμάτινο ασκί που χρησιμεύει ως αποθήκη αέρος, το ξύλινο ή καλαμένιο ή κοκαλένιο επιστόμιο με βαλβίδα, μέσα από το οποίο φυσά ο οργανοπαίκτης τον αέρα, και τη συσκευή παραγωγής του ήχου, η οποία περιλαμβάνει μια αυλακωτή σκάφη που καταλήγει σε χοάνη και δύο αυλούς, τύπου κλαρινέτου με μονό επικρουστικό γλωσσίδι και 5 συνήθως τρύπες. Το όργανο αυτό, πολύ διαδεδομένο παλιότερα στην Κρήτη, τείνει δυστυχώς σήμερα να εκλείψει. Όπως καταδεικνύεται από την κρητική λογοτεχνία, οι όροι φιαμπόλι, μαντούρα και παντούρα είναι γνωστοί στην Κρήτη από τα τέλη του 16ου αιώνα.

7. Το νταουλάκι

Το νταουλάκι

Το νταουλάκι

Πρόκειται για ένα μικρό νταούλι που παίζεται με δύο ραβδάκια, τα νταουλόξυλα, και συνοδεύει ρυθμικά τη λύρα ή το βιολί. Παλιότερα ήταν ευρύτατα γνωστό, ιδίως στην ανατολική Κρήτη.

Η μουσική παράδοση και η λαογραφία της Κρήτης, είναι πραγματικά αστείρευτη. 

Είναι χαρά μας να παρουσιάζουμε και να αναδεικνύουμε την παράδοση με οποιοδήποτε τρόπο μπορούμε.  Αυτός είναι ο Αρόλιθος, το παραδοσιακό κρητικό χωριό.

Σας περιμένουμε! :)

Για πληροφορίες καλέστε στο 2810-821050 ή γράψτε μας εδώ: info@arolithos.com

Πηγές:

«Τα δώρα της γης»: Το νέο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα για τις Κυριακές του Νοεμβρίου, στον Αρόλιθο!

Τα δώρα της γης

Τα δώρα της γης

Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Φίλων της Παράδοσης «Νόστος» σε συνεργασία με το Μουσείο Αγροτικής Ιστορίας και Λαϊκής Τέχνης, διοργανώνουν τη νέα κυριακάτικη δραστηριότητα με τίτλο «Τα δώρα της γης».

Μια βιωματική εκπαιδευτική δραστηριότητα για τις Κυριακές του Νοεμβρίου 04, 11, 18 και 25 στις 12:30 το μεσημέρι, στον Αρόλιθο το παραδοσιακό κρητικό χωριό.

Η ιδέα του προγράμματος στηρίζεται στην αξία των καρπών της κρητικής γης!

Γινόμαστε γεωργοί, σκαλίζουμε και φυτεύουμε σπόρους! Μιλάμε για την αξία της ελιάς, μαζεύουμε ελιές και γευόμαστε τους καρπούς της. Θα ανακαλύψουμε τα δέντρα του χωριού και θα μαζέψουμε λεμόνια, ρόδια και κυδώνια, δοκιμάζοντας τα και μαθαίνοντας παράλληλα πως να φτιάξουμε παντανόστιμα γλυκά από τα φρούτα που μαζέψαμε. Δεν θα ξεχάσουμε τα σταφύλια και τον μούστο και όλα τα παράγωγα του!

Ελάτε να απολαύσουμε το φθινόπωρο, μέσω ενός βιωματικού προγράμματος και μιας ξεχωριστής εμπειρίας για τα παιδιά!

 Επιπλέον πληροφορίες:

Η διάρκεια του εκπαιδευτικού προγράμματος είναι περίπου μιάμιση ώρα και υπάρχει συμβολική συμμετοχή, ανά παιδί.  Οι γονείς αν το επιθυμούν, συμμετέχουν δωρεάν.

Κρατήστε θέση εκ των προτέρων! Καλέστε μας στο 2810 821050 ή επικοινωνήστε μαζί μας στο museum@arolithos.com

Στον Αρόλιθο λειτουργεί καφέ και ταβέρνα για την εξυπηρέτηση σας!

 

Erasmus teachers and students in our village!

Groups of students and teachers, from schools in Europe choose our village and our folklore museum for their visit, in order to learn about the tradition of Crete!

The folklore Museum

The Folklore Museum

Teachers and professors of the Erasmus Program, wanting their students to contact with folklore, architecture and the local cuisine of Crete, choose to visit our village! Contact with the natural environment of Arolithos Village, in conjunction with experiential activities,  offering their knowledge and experience, truly unforgettable!

Apart from visiting  the village or the museum, you can choose from a multitude of activities. Meet the Cretan life through a variety of experiential activities. Cretan diet, Kneading Bread, Komboloe and much more.

We invite you to think of our village as an opportunity to offer you traditional hospitality and services in the heart of the island!

We are at your disposal, for anything that you need! 

Contact us here: 0030-2810821050 and info@arolithos.com

www.arolithos.com

Επισκέψεις από προγράμματα Erasmus στον Αρόλιθο!

Ο Αρόλιθος και το Μουσείο Αγροτικής Ιστορίας και Λαϊκής Τέχνης!

μουσειο2

Είναι χαρά και τιμή μας ο Αρόλιθος, το παραδοσιακό κρητικό χωριό , να έχει καταξιωθεί, ως τον πληρέστερο και ένα απ τους παλαιότερους προορισμούς της Κρήτης, για την εισαγωγή και την ένταξη, μικρών και μεγάλων στη λαογραφία και την κρητική παράδοση. Σε συνεργασία με  την ομάδα του Μουσείου Αγροτικής Ιστορίας και Λαϊκής Τέχνης, έχουν σχεδιαστεί κατάλληλες βιωματικές δραστηριότητες που προσφέρουν στον επισκέπτη, μια ολοκληρωμένη εικόνα της Κρήτης του χθες.

Η αναγνώριση

Ως απόρροια των παραπάνω ακολουθεί και η αναγνώριση! Ομάδες μαθητών, είτε μικρότερων, είτε μεγαλύτερων, απ όλο τον κόσμο, αλλά και καθηγητές από σχολεία της Ευρώπης επιλέγουν το χωριό μας για την επίσκεψη τους. Δάσκαλοι και καθηγητές των προγραμμάτων Erasmus, έχοντας την ανάγκη για την επαφή  των παιδιών τους με τη λαογραφία, την αρχιτεκτονική αλλά και την τοπική κουζίνα της Κρήτης, μιλούν μαζί μας και σχεδιάζουμε παρέα το καταλληλότερο πρόγραμμα για τις δικές ανάγκες τους!

Η επαφή με το φυσικό περιβάλλον του χωριού σε συνδυασμό με βιωματικές δραστηριότητες, ταξιδεύουν τους μαθητές, σε μια άλλη εποχή, προσφέροντας τους γνώσεις και εμπειρίες, που μένουν αξέχαστες!

Άλλωστε η επιβράβευση για μας είναι τα χαρούμενα πρόσωπα των παιδιών και των καθηγητών, όταν φεύγοντας, μας ανακοινώνουν: «When we come back to Crete, we will bring our families, to your paradise»!

αρολιθος

αρολιθος2

Μιλήστε μαζί μας!

Σας παρουσιάζουμε παρακάτω, κάποιες απ τις προτάσεις μας για δραστηριότητες στο χωριό μας, παροτρύνοντας σας πάντα, να επικοινωνήσετε μαζί μας, για να σχεδιάσουμε και να προσαρμόσουμε την επίσκεψη σας, ανάλογα με την ηλικία, τον αριθμό και τις ανάγκες των μαθητών σας.

Με τη συνοδεία και τη βοήθεια του έμπειρου προσωπικού μας διεξάγονται οι παρακάτω δραστηριότητες:

 1) Η κρητική κουζίνα

Οι επισκέπτες μας ετοιμάζουν πιάτα της τοπικής κουζίνας όπως γεμιστά και ντολμαδάκια, τζατζίκι, ντάκο και σαρικόπιτες. Με τη λήξη των μαθημάτων τους παραδίδουμε τις αντίστοιχες συνταγές και μπορούν να δοκιμάσουν αυτό που έφτιαξαν.

2) Ζύμωμα ψωμιού

Οι επισκέπτες ζυμώνουν το δικό τους ψωμί, που έπειτα ψήνεται και παραδίδεται ζεστό, μαζί με τυρί και ελιές. Το πρόγραμμα αυτό περιλαμβάνει επίσης, οπτικοακουστική ενημέρωση για το λάδι και το ψωμί, καθώς και επίσκεψη στο Μουσείο με ξενάγηση σε επιλεγμένα αντικείμενα διατροφής.

3) Κομπολόι

Μετά από αναφορά στην ιστορία του κομπολογιού μέσω οπτικοακουστικής προβολής, οι επισκέπτες μας μπορούν να κατασκευάσουν το δικό τους κομπολόι και να το κρατήσουν σαν αναμνηστικό.

4) Η τέχνη του Ψηφιδωτού

Η ψηφιδογράφος Νίκη Λυρώνη, ενημερώνει τους επισκέπτες για την αρχαία τέχνη του ψηφιδωτού και εν συνεχεία, με υλικά απ τη φύση, οι ίδιοι κατασκευάζουν, ένα μικρό δείγμα ψηφιδωτού.

5) Η υφαντική τέχνη

Μία από τις σημαντικότερες και αρχαιότερες τέχνες. Οι επισκέπτες με τη καθοδήγηση της υφάντριας δοκιμάζουν μόνοι τους να κατασκευάσουν ύφασμα στον αργαλειό. Με τη ολοκλήρωση της διαδικασίας, παραλαμβάνουν το δικό τους αναμνηστικό υφασματάκι.

6) Διδασκαλία παραδοσιακών ελληνικών χορών.

Ο χοροδιδάσκαλος μαθαίνει στους επισκέπτες τα πρώτα βήματα, στους δημοφιλέστερους κρητικούς και ελληνικούς χορούς. Ενθύμιο: cd με χορούς.

7) Η τέχνη του «Ξομπλιαστού»

Εξειδικευμένες τεχνίτριες, οι ξομπλιάστρες, κάνουν επίδειξη παραγωγής της κρητικής κουλούρας του γάμου και στη συνέχεια οι ίδιοι οι επισκέπτες επιχειρούν την ίδια διαδικασία. Στο τέλος της διαδικασίας λαμβάνουν ως αναμνηστικό μια μινιατούρα ξομπλιαστής κουλούρας.

7) Τα βότανα της Κρήτης

Σε αυτή τη δραστηριότητα αρχικά γίνεται μια θεωρητική ενημέρωση και παρουσίαση των βασικότερων βοτάνων της Κρήτης. Με την ολοκλήρωση της θεωρητικής προσέγγισης δοκιμάζουμε τσάι του βουνού. Ως ενθύμιο λαμβάνουν ένα πουγκάκι /σακουλάκι με βότανο.

Υπάρχει φυσικά και η δυνατότητα του συνδυασμού των δραστηριοτήτων μεταξύ τους, όπως επίσης και η προετοιμασία ενός μεσημεριανού ή δείπνου, με κρητικές παραδοσιακές συνταγές.

Για την ψυχαγωγία των μαθητών, αλλά και των εκπαιδευτικών, μπορούν να διοργανωθούν, μουσικοχορευτικές παραστάσεις, με χορούς απ όλη την Ελλάδα.

Επικοινωνήστε μαζί μας στο 2810 821050 και στο info@arolithos.com και μεις θα κάνουμε το καλύτερο, για μια ολοκληρωμένη επίσκεψη στο χωριό μας!

www.arolithos.com

Τα παλιά ανδρικά επαγγέλματα της Κρήτης!

Η λαογραφία της Κρήτης, αποτελεί μια αστείρευτη πηγή πληροφοριών, που χαρίζει στους παλαιότερους μνήμες και εικόνες μιας άλλη εποχής και συνάμα πληροφορεί τους νεότερους για καταστάσεις και γεγονότα που πιθανό να μην γνώριζαν πως υπήρχαν.

Ανατρέχοντας σε αυτή την πλούσια λαογραφία, θα θυμηθούμε τα παλιά επαγγέλματα των αντρών, που χαρακτηρίζονται από μια αξιοσημείωτη εξειδίκευση, κατά την οποία υπήρχε σχεδόν ένας άνθρωπος, για κάθε εργασία!

Ας δούμε παρακάτω κάποια απ τα επαγγέλματα αυτά, που μιλώντας για επαγγέλματα, αναφερόμαστε κυρίως σε εργασίες!

Γανωτής (Καλατζής): γανωτής ή γανωτζής ονομάζεται ο τεχνίτης που επικαλύπτει τα χάλκινα σκεύη με κασσίτερο.

Γανωτής
Γανωτής
Έκθεση Λαογραφικού Μουσείου-Αρόλιθος
Έκθεση Λαογραφικού Μουσείου-Αρόλιθος

Ξυλοτέχνης (Μαραγκός): με το ξύλο και τα λιγοστά εργαλεία, δημιουργούσε χρηστικά αντικείμενα κυρίως για το σπίτι.

Μαραγκοί
ΜαραγκοίΈκθεση Λαογραφικού Μουσείου-ΑρόλιθοςΈκθεση Λαογραφικού Μουσείου-Αρόλιθος

Ο Σαμαράς (ή Σωμαράς): κατασκεύαζε τον απαραίτητο εξοπλισμό που απαιτούνταν για το ζώο, ώστε να προσφέρει τις υπηρεσίες του, στο αφεντικό του.

Σαμαράς
Έκθεση Λαογραφικού Μουσείου-Αρόλιθος
Έκθεση Λαογραφικού Μουσείου-Αρόλιθος

Τζαγκάρης (Σκετζής): ο κατασκευαστής υποδημάτων.

Τζαγκάρης
Τζαγκάρης
Έκθεση Λαογραφικού Μουσείου-Αρόλιθος
Έκθεση Λαογραφικού Μουσείου-Αρόλιθος

Ο Καλαθάς: με καλάμια από τις όχθες των ποταμών, ή των λιμνών, που έκοβε, έπλενε, και στέγνωνε στον ήλιο, τα έσχιζε σε λωρίδες και  έπλεκε καλάθια.

 

Καλαθάς
Καλαθάς
Έκθεση Λαογραφικού Μουσείου-Αρόλιθος

Έκθεση Λαογραφικού Μουσείου-Αρόλιθος

Ντελάλης (Τελάλης): ανακοίνωνε τα μαντάτα και τις ειδήσεις σε όλο το χωριό.

Ντελάλης
Ντελάλης

Βαρελάς: τεχνίτης, ειδικός στην κατασκευή βαρελόσχημων και σκαφοειδών σκευών, που τα κατασκεύαζαν κυρίως από ξύλο καστανιάς ή δρυός.

Βαρελάς
Βαρελάς
Έκθεση Λαογραφικού Μουσείου-Αρόλιθος
Έκθεση Λαογραφικού Μουσείου-Αρόλιθος

Γυρολόγος (Πωλητής Τροφίμων/ Αντικειμένων): σαν ένας πλανόδιος πωλητής, πουλούσε υφάσματα με τον πήχη, πουκάμισα, κάλτσες, κλωστές, εσώρουχα, κουμπιά, λάστιχο, κουβαρίστρες, τσατσάρες, χτένια, βαφές και πολλά άλλα ακόμα. Η πληρωμή γίνονταν συνήθως σε είδος.

Γυρολόγος
Γυρολόγος

Αγγειοπλάστης: κατασκεύαζε με πηλό, όλα τα μεγέθη μαγειρικών σκευών και πιατικών, κούπες, κανάτια κρασιού και διάφορα μικροσκεύη για το σπίτι.

Αγγειοπλάστης 
Έκθεση Λαογραφικού Μουσείου-Αρόλιθος

Έκθεση Λαογραφικού Μουσείου-Αρόλιθος

Σιδεράς:  τεχνίτης που κατασκεύαζε στο αμόνι σιδερένια εργαλεία και αντικείμενα για το σπίτι.

Σιδεράς
Σιδεράς
Το σιδεράδικο στον Αρόλιθο
Το σιδεράδικο στον Αρόλιθο

Ράφτης (Τερζής): δημιουργούσε με δέρμα και άλλα υφάσματα, στολές και ρούχα της εποχής.

Ράφτης
Ράφτης

Ο Ρασοπατητής: με τις φτέρνες των ποδιών του και με τη βοήθεια νερού και πλούσιας σαπουνάδας πατούσε μάλλινες πατητές (κλινοσκεπάσματα) και ένα άλλο μάλλινο υφαντό, τη ράσα από όπου έκαναν τις κάπες για μικρούς και μεγάλους.

Ρασοπατητής
Ρασοπατητής

Στους παρακάτω καταλόγους θα βρείτε ένα μεγάλο όγκο παλιών ανδρικών επαγγελμάτων και για περισσότερες πληροφορίες και γνώσεις μπορείτε να επισκεφτείτε το λαογραφικό μουσείο του χωριού μας. Για οποιαδήποτε πληροφορίες καλέστε μας στο 2810-821050 και γράψτε μας στο: museum@arolithos.com

Πηγές: http://www.kritipoliskaihoria.gr/2011/03/blog-post_5407.html, https://anthologio.wordpress.com/2015/04/16/%CE%AC-gamm/ , https://apothesis.lib.teicrete.gr/bitstream/handle/11713/8235/KarampakakiGiasemi_SyngelakiEirini2017.pdf?sequence=1

Πηγές Φωτογραφιών: http://sotira-trikalwn.blogspot.com/2013/08/blog-post_6758.html , http://www.agiasos.gr/article/palia-paradosiaka-epaggelmata , https://anemourion.blogspot.com/2018/07/blog-post_99.html , http://paradosiakaepagelmata.wikidot.com/sel12 , goo.gl/7HCt2P, http://attikofytoriakoparko.blogspot.com/2015/12/blog-post_11.html , http://fthiotikos-tymfristos.blogspot.com/2011/10/blog-post_1571.html , http://gerontakos.blogspot.com/2015/12/blog-post_694.html, http://oimos-athina.blogspot.com/2017/08/blog-post_23.html, http://www.e-gynaikes.gr/article.php?id=874, βιβλίο: Θεοχάρη Μιχ. Προβατάκη «ΚΡΗΤΗ ΛΑΪΚΗ ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΖΩΗ»